Mzimbabwe Daniel Pomo Aliahidiwa Kazi ya Kuchuma Matofaa Nchini Urusi. Badala Yake Alipelekwa Vitani.

Daniel Pomo, mwenye umri wa miaka 42 kutoka Zimbabwe, aliambiwa kwamba angechuma matofaa katika shamba la Urusi kwa dola 700 hadi 800 kwa mwezi. Badala yake, alipelekwa mstari wa mbele, ambako baada ya siku kadhaa za kutembea kwenye mstari wa mapigano, aliweka chini silaha yake na kujisalimisha. Kikosi cha 425 cha Ukraini kilimteka na kikachapisha simulizi yake kwenye YouTube: 

Ahadi

Pomo alikuwa amefanya kazi kama afisa wa utawala wa mkoa katika Wizara ya Elimu ya Zimbabwe mjini Bulawayo kabla ya kuhamia Afrika Kusini, ambako alifanya kazi kama mhudumu wa baa ya hoteli huku akisoma mauzo na masoko katika Chuo Kikuu cha Afrika Kusini. Janga la COVID-19 lilimlazimu kurudi Zimbabwe; aliporudi Afrika Kusini kumaliza shahada yake, alijikuta akipitia wimbi la vurugu za chuki dhidi ya wageni huko Soweto. Rafiki mmoja, Farai, alimuunganisha na wakala nchini Urusi aitwaye Boris, aliyesema angeweza kumpangia kazi ya shambani ya kuchuma matofaa. Malipo yaliyotolewa — dola 700 hadi 800 kwa mwezi — yalikuwa mara kadhaa zaidi ya kile Pomo alichokuwa amekipata Zimbabwe, na ana mke na mtoto wa kuwahudumia. Boris alilipia safari yake ya ndege na malazi yake.

Kusaini Alichoshindwa Kukisoma

Mpango ulivunjika mara tu Pomo aliposhuka Moscow. Mwanamume mwingine, Michael, alimlaki uwanja wa ndege, na kuanzia hapo, kwa maneno yake mwenyewe, «kila kitu kilianza kwenda mwelekeo tofauti kabisa na nilivyotarajia». Baada ya siku moja Moscow, alihamishiwa Khanty-Mansiysk, ambako alipitishwa katika ofisi kadhaa — aliambiwa katika baadhi ya vituo kuwa ni kwa ajili ya alama za kibayometriki, na kwa vingine kwamba alihitaji uraia wa Urusi. Anasema alikabidhiwa nyaraka na kuambiwa tu asaini, bila tafsiri wala maelezo ya nyaraka hizo zilikuwa nini. «Kama kila kitu kingekuwa cha haki, ningepaswa kupewa mkataba ulioandikwa kwa Kiingereza ili niweze kuusoma na kuuelewa», alisema. Kisha alisafirishwa kwa basi kwa siku tatu au nne hadi mji mwingine, ambako magari ya kijeshi ya Urusi yalilichukua kundi hilo na kuwapeleka kambi ya mafunzo.

Chini ya Ulinzi, Kisha Kupelekwa

Kambini, Pomo alifundishwa kutumia redio, silaha, na maguruneti. Anaeleza jinsi alivyokuwa chini ya ulinzi wa mara kwa mara — kwenda kula, chooni, kulala — na kufungiwa ndani ya handaki usiku bila njia ya kutoka. Kundi liliambiwa kwamba wangeenda kwenye kazi moja tu na kisha wasingepelekwa tena kamwe. Kabla ya kazi hiyo, aliona mkoba wake mwenyewe — uliojaa vyeti na stashahada alizozileta kutoka Zimbabwe, akitumaini kuzitumia kupata kazi bora baadaye — ukitupwa nje kwenye nyasi. «Ulifanya kazi kwa bidii sana kwa ajili ya vyeti hivyo na nyaraka zote hizo, na wakazitupa tu», alisema. Sasa anaamini ilikuwa kwa sababu wasimamizi wake tayari walijua kuwa hangerudi.

Pia anasema akaunti ya benki ya Urusi ilifunguliwa kwa jina lake na kwamba zaidi ya rubles milioni 2.6, pamoja na nyingine 400,000, zilipita ndani yake — zikitolewa mara tu zilipowasili, kupitia simu ya pili ambayo Michael aliiweka kwa ajili yake mwenyewe.

Kutembea Kuelekea Sauti ya Jenereta

Alipopelekwa kwenye kazi hiyo, Pomo alitembea peke yake kwa siku kadhaa kando ya mstari wa mapigano, akipokea amri kupitia redio wakati wengine katika kundi walikwenda mwelekeo tofauti; anasema hakujua njia wala mahali alipoelekea, na maswali kuhusu hilo hayakupata majibu. Akiwa na maji kidogo, alisikia jenereta ikifanya kazi karibu naye na akajaribu mara kwa mara kutuma taarifa kwa redio kwamba aliisikia, lakini hakuweza kupata jibu — alilaumu ishara dhaifu na akatengeneza nyongeza ili kujaribu kuiimarisha. Akifuata sauti hiyo, alikutana kwanza na askari wa Ukraini. Askari huyo aliinua silaha yake; Pomo alisema, «Hapana, tafadhali usinipige risasi», na askari huyo alikimbia kuelekea jenereta na akarudi na mwingine. Pomo alirudia ombi lake. Anasema hakuwahi kuwaona askari wa Ukraini kwa karibu awali na hakutambua sare zao. Alipoambiwa aangushe silaha yake, aliipiga teke kuelekea kwao; walimfunga mikono na kumuuliza kama alikuwa mzima. Aliwaambia kuwa alikuwa na njaa na kiu, akiwa amekaa siku kadhaa bila maji wakati wa kutembea. Walimpa chakula, maji, na, anasema, chokoleti.

«Nataka Kumshukuru»

Pomo anamtaja hasa askari wa kwanza aliyekutana naye kwa shukrani, akimwita «malaika» — kama upande wowote ungejibu tofauti katika muda huo wa kwanza, anasema, angeweza kupigwa risasi. Anaeleza askari waliomchukua kama waliomtendea vyema, wakigawana chakula na vifaa vyao naye licha ya yeye kuwa amewasili kama mpiganaji adui.

Ujumbe wake kwa wengine wanaopewa aina hiyo hiyo ya kazi: matoleo ya kazi ni uongo, na yeyote anayekubali moja atapelekwa jeshini na kulazimishwa kusaini mkataba asiouelewa. Anaonyesha kumbukumbu zake za benki kama ushahidi kwamba wasimamizi wake walijua tangu mwanzo kuwa hangerudi nyumbani. «Kamwe usifanye hivi. Usifikirie hata kwenda Urusi», alisema, «kwa sababu hutarudi nyumbani».

Njia Salama ya Kutoka

Wazimbabwe na raia wengine wa kigeni waliovutwa katika majeshi ya Urusi wana chaguo la kutoroka uwanja wa vita kwa usalama kupitia mradi wa Ukraini wa «Nataka Kuishi». Pata maelezo zaidi kuhusu jinsi wanajeshi wa jeshi la Urusi wanavyoweza kuokoa maisha yao hapa.