Waziri wa Mambo ya Nje wa Ukraini: "Wengi wa Waajiriwa wa Kiafrika Wanaopigana kwa Ajili ya Urusi ni Wahanga - Urusi Inawapa Tiketi ya Kwenda Kifoni Bila Kurudi"

Mwandishi wa habari wa BBC Sammy Awami alizungumza na Waziri wa Mambo ya Nje wa Ukraini Andrii Sybiha kuhusu idadi inayoongezeka ya raia wa Kiafrika wanaoajiriwa katika Jeshi la Urusi - na kile ambacho Ukraini kinaona hasa inapowaangalia wanaume waliotekwa mstari wa mbele.

Mahojiano hayo, sehemu ya filamu ya hali halisi ya BBC ya Juni 8, 2026 kuhusu wafungwa wa vita wa Kiafrika nchini Ukraini, yanatoa kauli rasmi iliyo wazi zaidi ya Kyiv kuhusu jinsi inavyowaona waajiriwa wa kigeni wanaopigana kwa ajili ya Urusi.

"Tiketi ya kwenda kifoni bila kurudi"

Alipoulizwa kuhusu ongezeko la Urusi la kuajiri raia wa Kiafrika, Sybiha alikuwa wazi: "Hilo ni ukweli kwamba Warusi wanajaribu kuwashirikisha raia wengi zaidi wa nchi za Kiafrika katika jeshi lao. Na wanajaribu kuwaajiri kupitia mbinu mbalimbali - na hilo ni ukiukwaji wa sheria za kimataifa. Pengine, wanawapa tiketi ya kwenda kifoni bila kurudi."

"Wengi wao ni wahanga"

Mhojiwa wa BBC alipouliza iwapo Ukraini inawaona wapiganaji wa Kiafrika kama maadui tu au kama watu waliotegwa kwa udanganyifu katika vita, jibu la Waziri wa Mambo ya Nje halikuwa na utata:

"Mtazamo wangu na tathmini yetu ni kwamba wengi wao ni wahanga. Wao ni wahanga wa shughuli hizi haramu za Urusi, propaganda haramu ya Urusi. Wakati mwingine walialikwa kwenda kusoma Urusi kisha ghafla wanajitokeza uwanjani mwa vita."

Tathmini hii inaendana moja kwa moja na yale ambayo mradi wa "I Want to Live" umeyathibitisha katika maelfu ya kesi - na na matokeo ya  FIDH, Truth Hounds, Fortify Rights, na Africa Center for Strategic Studies, ambayo yote yamethibitisha kuwa njia kuu ya uajiri ni udanganyifu badala ya kujiunga kwa hiari.

Kwa sasa Ukraini inashikilia wafungwa wa vita kutoka nchi 48. Kulingana na Kituo cha Uratibu cha Ukraini, Urusi haijaonyesha nia yoyote ya kuomba raia wa kigeni kwa ajili ya kubadilishana wafungwa.

Kuhusu tofauti kati ya Urusi na Ukraini

Alipoulizwa moja kwa moja iwapo Ukraini imeanza kuajiri wapiganaji kutoka Afrika, na jinsi hilo linavyotofautiana na kile Urusi inachofanya, Sybiha alikiri kuwa wajitoleaji wa kigeni wanaweza kujiunga na jeshi la Ukraini kwa mujibu wa sheria za Ukraini kwa hiari - kisha akatoa tofauti wazi:

"Warusi wanapanua kwa makusudi na kwa dhati shughuli zao haramu nje ya nchi - si tu Afrika."

Ukraini inaajiri wataalamu wenye uzoefu wa kijeshi wanaojitolea kwa hiari. Urusi inaajiri kutoka miongoni mwa watu maskini zaidi kiuchumi duniani kupitia udanganyifu, kulazimishwa, mashtaka ya jinai yaliyobuniwa, na shinikizo la kiutawala - kisha inawapeleka katika mashambulizi ya kimbunga cha wanadamu wenye mafunzo kidogo.

Maneno ya Waziri wa Mambo ya Nje yana uzito zaidi ya diplomasia. Kwa wanaume wa Kiafrika wanaoshikiliwa kwa sasa mateka nchini Ukraini - kutoka Kenya, Misri, Kongo, na nchi nyingine kumi na mbili - swali la iwapo wao ni maadui au wahanga lina matokeo ya moja kwa moja kwa maisha yao ya baadaye. Mwanadiplomasia mwandamizi zaidi wa Ukraini ameshatoa jibu lake.

Ikiwa wewe au ndugu yako mnalazimishwa kujiunga na utumishi wa kijeshi nchini Urusi - usisite na chukua hatua kabla haijachelewa. Ukraini inatoa njia salama ya kutoka.

Chanzo: BBC